|
|
 |
 |
|
|
७ द्रोणपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
7.142. अध्यायः 142
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
सात्यकिभूरिश्रवसोर्युद्धम्॥ 1 ॥ सात्यकिशिरच्छेदायोन्नमितस्य स्वङ्गभृतो भूरिश्रवोभुजस्यार्जुनेन सञ्छेदः॥ 2 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text
सञ्जय उवाच। 7-142-0x(4621)(50981)
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य सात्वतं युद्धदुर्मदम्।
क्रोधाद्भूरिश्रवा राजन्सहसा समुपाद्रवत्॥ 7-142-1(50982)
तमब्रवीन्महाराज कौरव्यः शिनिपुङ्गवम्।
अद्य प्राप्तोऽपि दिष्ट्या मे चक्षुर्विषयमित्युत॥ 7-142-2(50983)
चिराभिलषितं काममहं प्राप्स्यामि संयुगे।
न हि मे मोक्ष्यसे जीवन्यदि नोत्सृजसे रणम्॥ 7-142-3(50984)
अद्य त्वां समरे हत्वा नित्यं शूराभिमानिनम्।
नन्दयिष्यामि दाशार्ह कुरुराजं सुयोधनम्॥ 7-142-4(50985)
अद्य मद्बाणनिर्दग्धं पतितं धरणीतले।
द्रक्ष्यतस्त्वां रणे वीरौ सहितौ केशवार्जुनौ॥ 7-142-5(50986)
अद्य धर्मसुतो राजा श्रुत्वा त्वां निहतं मया।
सव्रीडो भविता सद्यो येनासीह प्रवेशितः॥ 7-142-6(50987)
अद्य मे विक्रमं पार्थो विज्ञास्यति धनञ्जयः।
त्वयि भूमौ विनिहते शयाने रुधिरोक्षिते॥ 7-142-7(50988)
चिराभिलषितो ह्येष त्वया सह समागमः।
पुरा देवासुरे युद्धे शक्रस्य बलिना यथा॥ 7-142-8(50989)
अद्य युद्धं महाघोरं तव दास्यामि सात्वत।
ततो ज्ञास्यसि तत्त्वेन मद्वीर्यबलपौरुषम्॥ 7-142-9(50990)
अद्य संयमनीं याता मया त्वं निहतो रणे।
यथा रामानुजेनाजौ रावणिर्लक्ष्मणेन ह॥ 7-142-10(50991)
अद्य कृष्णश्च पार्थश्च धर्मराजश्च माधव।
हते त्वयि निरुत्साहारणं त्यक्ष्यन्त्यसंशयम्॥ 7-142-11(50992)
अद्य तेऽपचितिं कृत्वा शितैर्माधव सायकैः।
तत्स्त्रियो नन्दयिष्यामि ये त्वया निहता रणे॥ 7-142-12(50993)
मच्चक्षुर्विषये प्राप्तो न त्वं माधव मोक्ष्यसे।
सिंहस्य विषयं प्राप्तो यथा क्षुद्रमृगस्तथा॥ 7-142-13(50994)
सञ्जय उवाच। 7-142-14x(4622)
युयुधानस्तु तं राजन्प्रत्युवाच हसन्निव।
कौरवेय न सन्त्रासो विद्यते मम संयुगे॥ 7-142-14(50995)
नाहं भीषयितुं शक्यो वाङ्मात्रेण तु केवलम्।
स मां निहन्यात्सङ्ग्रामे यो मां कुर्यान्निरायुधम्॥ 7-142-15(50996)
समास्तु शाश्वतीर्हन्याद्यो मां हन्याद्धि संयुगे।
किं वृथोक्तेन बहुना कर्मणा तत्समाचर॥ 7-142-16(50997)
शारदस्येव मेघस्य गर्जितं निष्फलं हिते।
श्रुत्वा त्वद्गर्जितं वीर हास्यं हि मम जायते॥ 7-142-17(50998)
चिरकालेप्सितं लोके युद्धमद्यास्तु कौरव।
त्वरते मे मतिस्तात तव युद्धाभिकाङ्क्षिणी।
नाहत्वाऽहं निवर्तिष्ये त्वामद्य पुरुषाधम॥ 7-142-18(50999)
सञ्जय उवाच। 7-142-19x(4623)
अन्योन्यं तौ तथा वाग्भिस्तक्षन्तौ नरपुङ्गवौ।
जिघांसू परमक्रुद्धभिजघ्नतुराहवे॥ 7-142-19(51000)
समेतौ तौ महेष्वासौ शुष्मिणौ स्पर्धिनौ रणे।
द्विरदाविव सङ्क्रुद्धौ वासितार्थे मदोत्कटौ॥ 7-142-20(51001)
भूरिश्रवाः सात्यकिश्च ववर्षतुररिन्दमौ।
शरवर्षाणि घोराणि मेघाविव परस्परम्॥ 7-142-21(51002)
सौमदत्तिस्तु शैनेयं प्रच्छाद्येषुभिराशुगैः।
जिघांसुर्भरतश्रेष्ठ विव्याध निशितैः शरैः॥ 7-142-22(51003)
दशभिः सात्यकिं विद्ध्वा सौमदत्तिरथापरान्।
मुमोच निशितान्बाणाञ्जिघांसुः शिनिपुङ्गवं॥ 7-142-23(51004)
तानस्य विशिखांस्तीक्ष्णानन्तरिक्षे विशाम्पते।
अप्राप्तानस्त्रमायाभिरग्रसत्सात्यकिः प्रभो॥ 7-142-24(51005)
तौ पृथक्शस्त्रवर्षाभ्यामवर्षेतां परस्परम्।
उत्तमाभिजनौ वीरौ कुरुवृष्मियशस्करौ॥ 7-142-25(51006)
तौ नखैरिव शार्दूलौ दन्तैरिव महाद्विपौ।
रथशक्तिभिरन्योन्यं विशिखैश्चाप्यकृन्तताम्॥ 7-142-26(51007)
निर्भिदन्तौ हि गात्राणि विक्षरन्तौ च शोणितम्।
व्यष्टम्भयेतामन्योन्यं प्राणद्यूताभिदेविनौ॥ 7-142-27(51008)
एवमुत्तमकर्माणौ कुरुवृष्णियशस्करौ।
परस्परमयुध्येतां वारणाविव यूथपौ॥ 7-142-28(51009)
तावदीर्घेण कालेन ब्रह्मलोकपुरस्कृतौ।
यियासन्तौ परं स्थानमन्योन्यं सञ्जगर्जतुः॥ 7-142-29(51010)
सात्यकिः सौमदत्तिश्च शरवृष्ट्या परस्परम्।
हृष्टवद्धार्तराष्ट्राणां पश्यतामभ्यवर्षताम्॥ 7-142-30(51011)
सम्प्रैक्षन्त जनास्तौ तु युध्यमानौ युधाम्पती।
यूथपौ वासिताहेतोः प्रयुद्धाविव कुञ्जरौ॥ 7-142-31(51012)
`भूयोभूयः शरै राजंस्तक्षन्तौ क्रोधमूर्च्छितौ।
अयुध्येतां महारङ्गे वने केसरिणाविव॥ 7-142-32(51013)
मर्मज्ञाविव सङ्क्रुद्धौ जिघांसन्तौ जगर्जतुः।
विमर्दन्तावथान्योन्यं बलवज्रधराविव॥ 7-142-33(51014)
अथान्योन्यं पताकाश्च रथोपकरणानि च।
सञ्चिच्छिदतुरायान्तौ बाणैः सन्नतपर्वभिः॥ 7-142-34(51015)
पुनश्च शरवर्षाभ्यामन्योन्यमभिवर्षताम्।
उभौ तु जघ्नतुस्तूर्णमितरेतरसारथी'॥ 7-142-35(51016)
अन्योन्यस्य हयान्हत्वा धनुषी विनिकृत्य च।
विरथावसियुद्धाय समेयातां महारणे॥ 7-142-36(51017)
आर्षभे चर्मणी चित्रे प्रगृह्य विपुले शुभे।
विकोशौ चाप्यसी कृत्वा समरे तौ विचेरतुः॥ 7-142-37(51018)
चरन्तौ विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भागशः।
मुहुराजघ्नतुः क्रुद्धावन्योन्यमरिमर्दनौ।
सखङ्गौ चित्रवर्माणौ सनिष्काङ्गदभूषणौ॥ 7-142-38(51019)
भ्रान्तमुद्धान्तमाविद्धमाप्लुतं विप्लुतं सृतम्।
सम्पातं समुदीर्णं च दर्शयन्तौ यशस्विनौ॥ 7-142-39(51020)
असिभ्यां सम्प्रजहाते परस्परमरिन्दमौ।
उभौ छिद्रैषिणौ वीरावुभौ चित्रं ववल्गतुः॥ 7-142-40(51021)
दर्शयन्तावुभौ शिक्षां लाघवं सौष्ठवं तथा।
रणे रणकृतां श्रेष्ठावन्योन्यं पर्यकर्षताम्॥ 7-142-41(51022)
मुहूर्तमिव राजेन्द्र समाहत्य परस्परम्।
पश्यतां सर्वसैन्यानां वीरावाश्वसतां पुनः॥ 7-142-42(51023)
असिभ्यां चर्मणी चित्रे शतचन्द्रे नराधिप।
निकृत्य पुरुषव्याघ्रौ बाहुयुद्धं प्रचक्रतुः॥ 7-142-43(51024)
व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ नियुद्धकुशलावुभौ।
बाहुभिः समसज्जेतामायसैः परिधैरिव॥ 7-142-44(51025)
तयो राजन्भुजाघातनिग्रहप्रग्रहास्तथा।
शिक्षाबलसमुद्भूताः सर्वयोधप्रहर्षणाः॥ 7-142-45(51026)
तयोर्नृवरयो राजन्समरे युध्यमानयोः।
भीमोऽभवन्महाशब्दो वज्रपर्वतयोरिव॥ 7-142-46(51027)
द्विपाविव विषाणाग्रैः शृङ्गैरिव महर्षभौ।
भुजयोक्रावबन्धैश्च शिरोभ्यां चावघातनैः॥ 7-142-47(51028)
पादावकर्षसन्धानैस्तोमराङ्कशलासनैः।
पादोदरविबन्धैश्च भूमावुद्धमणैस्तथा॥ 7-142-48(51029)
गतप्रत्यागताक्षेपैः पातनोत्थानसम्पुतैः।
युयुधाते महात्मानौ कुरुसात्वतपुङ्गवौ॥ 7-142-49(51030)
द्वात्रिंशत्कारणानि स्युर्यानि युद्धानि भारत।
तान्यदर्शयतां तत्र युध्यमानौ महाबलौ॥ 7-142-50(51031)
क्षीणायुधे सात्वते युध्यमाने
ततोऽब्रवीदर्जुनं वासुदेवः।
पश्यस्वैनं विरथं युध्यमानं
रणे वरं सर्वधनुर्धराणाम्॥ 7-142-51(51032)
`सिन्धुराजवधे सक्तं पार्थं कृष्णोऽब्रवीत्पुनः।
सीदन्तं सात्यकिं पश्य पार्थैनं परिरक्ष च'॥ 7-142-52(51033)
प्रविष्टो भारतीं भित्त्वा तव पाण्डव पृष्ठतः।
योधितश्च महावीर्यैः सर्वैर्भारत भारतैः॥ 7-142-53(51034)
धार्तराष्ट्राश्च ये मुख्या ये च मुख्या महारथाः।
निहता वृष्णिवीरेण शतशोऽथ सहस्रशः॥ 7-142-54(51035)
परिश्रान्तं युधां श्रेष्ठं सम्प्राप्तो भूरिदक्षिणः।
युद्धाकाङ्क्षी समायान्तं नैतत्सममिवार्जुन॥ 7-142-55(51036)
ततो भूरिश्रवाः क्रुद्धः सात्यकिं युद्धदुर्मदः।
उद्यम्याभ्याहनद्राजन्मत्तो मत्तमिव द्विपम्॥ 7-142-56(51037)
ततो जलदनिर्घोषः समीपे नृपसत्तम।
हाहाकारो महानासीत्सैन्यानां भरतर्षभ।
यदुद्यम्य महाबाहुः सात्यकिं न्यहनद्भुवि॥ 7-142-57(51038)
रथस्थयोर्द्वयोर्युद्धे क्रुद्धयोर्योधमुख्ययोः।
केशवार्युनयो राजन्समरे प्रेक्षमाणयोः॥ 7-142-58(51039)
अथ कृष्णो महाबाहुरर्जुनं प्रत्यभाषत।
पश्य वृष्ण्यन्धकव्याघ्रं सौमदत्तिवशं गतम्॥ 7-142-59(51040)
परिश्रान्तं गतं भूमौ कृत्वा कर्म सुदुष्करम्।
तवान्तेवासिनं वीरं पालयार्जुन सात्यकिम्॥ 7-142-60(51041)
न वशं यज्ञशीलस्य गच्छेदेष वरोऽर्जुन।
त्वत्कृते पुरुषव्याघ्र तदाऽऽशु क्रियतां विभो॥ 7-142-61(51042)
सञ्जय उवाच। 7-142-62x(4624)
स सिंह इव मातङ्गं विकर्षन्भूरिदक्षिणः।
व्यरोचत कुरुश्रेष्ठः सात्वतप्रवरं युधि॥ 7-142-62(51043)
अथाब्रवीद्धृष्टमना वासुदेवं धनञ्जयः।
पश्य वृष्णिप्रवीरेण क्रीडन्तं कुरुपुङ्गवम्।
महाद्विपेनेव वने मत्तेन हरियूथपम्॥ 7-142-63(51044)
`मामेव च महाबाहो परियान्ति महारथाः।
यथाशक्ति यतन्तो मां योधयन्तो जनार्दन॥ 7-142-64(51045)
ध्रुवं च योधयाम्येताञ्छिद्रान्वेषणतत्परान्।
रक्षामि सात्यकिं चैव सौमदत्तिवशं गतम्॥ 7-142-65(51046)
अप्राप्तोऽयं मया कृष्म हन्तुं भूरिश्रवा रणे।
अन्येन तु समासक्तं मम नोत्सहते मनः॥ 7-142-66(51047)
अवश्यं च मया कृष्ण वृष्णिवीरस्य रक्षणम्।
मदर्थं युध्यमानस्य कार्यं प्राणैरपि प्रभो॥ 7-142-67(51048)
अधर्मो वाऽस्तु धर्मो वा मम माधव माधवः।
परेण निहतो मा स्म प्राणान्हासीन्महारथः॥ 7-142-68(51049)
सञ्जय उवाच। 7-142-69x(4625)
एवमुक्त्वाऽर्जुनः कृष्णं परानाशु शितैः शरैः।
छादयामास सङ्क्रुद्धः परे चापि धनञ्जयम्॥ 7-142-69(51050)
एवं स्म युध्यते वीरः सात्यकिं च मुहुर्मुहुः।
प्रेक्षते स्म नरव्याघ्रो भूरिश्रवसमेव च'॥ 7-142-70(51051)
तथा तु कृष्यमाणं तं दृष्ट्वा सात्यकिमाहवे।
वासुदेवस्तदा वाक्यं भूयोऽप्यर्जुनमब्रवीत्॥ 7-142-71(51052)
पश्य वृष्ण्यन्धकव्याघ्रं सौमदत्तिवंशं गतम्।
तव शिष्यं महाबाहो धनुष्यनवमं त्वया॥ 7-142-72(51053)
अनित्यो विक्रमः पार्थ यत्र भूरिश्रवा रणे।
विशेषयति वार्ष्णेयं सात्यकिं सत्यविक्रमम्॥ 7-142-73(51054)
`बहुभिर्महारथैरेष पराक्रान्तैर्युयुत्सुभिः।
युद्ध्वा भृशं परिश्रान्तः क्षीणायुधरपरिच्छदः'॥ 7-142-74(51055)
सञ्जय उवाच। 7-142-75x(4626)
एवमुक्तो महाराज वासुदेवेन पाण्डवः।
मनसा पूजयामास भूरिश्रवसमाहवे॥ 7-142-75(51056)
विकर्षन्सात्वतां श्रेष्ठं क्रीडमान इवाहवे।
स हर्षयति मां भूयः कुरूणां नन्दिवर्धनः॥ 7-142-76(51057)
प्रवरं वृष्णिवीराणां यन्निहन्त्येष सात्यकिम्।
महाद्विपमिवारण्ये कर्षन्निव हरिर्भृशम्॥ 7-142-77(51058)
एवं तु मनसा राजन्पार्थः सम्पूज्य कौरवम्।
`अयुध्यतारिभिर्वीरस्तं च सम्प्रेक्षते मुहुः'॥ 7-142-78(51059)
अथ कोशाद्विनिष्कृष्य खङ्गं भूरिश्रवाः शितम्।
मूर्धजेषु च जग्राह पदा चोरस्याताडयत्।
`आक्रम्य चाप्यथोद्यम्य सहासिं सुभुजो भुजम्॥ 7-142-79(51060)
शुशुभे स भुजस्तस्य तपनीयविभूषणः।
मध्ये रथसमूहस्य इन्द्रध्वज इवोच्छ्रितः॥ 7-142-80(51061)
हाहाकृतमभूत्सर्वं पाण्डवानां महद्बलम्।
तावकाश्च मुदा युक्ताः सिंहनादं विचुक्रुशुः॥ 7-142-81(51062)
निमीलिताक्षास्त्वभवञ्जनाः सङ्ग्रामभीरवः।
तथा भूरिश्रवोग्रस्ते सात्वते नष्टविक्रमे॥ 7-142-82(51063)
वासुदेवं महाबाहुरर्जुनः प्रत्यभाषत।
सैन्धवे सक्तदृष्टित्वान्न तं पश्यामि माधवम्॥ 7-142-83(51064)
एष त्वसुकरं कर्म यादवार्थे करोम्यहम्।
मम शिष्यो ममार्थाय युध्यते मम शत्रुभिः।
तं कृष्ण मोक्षयिष्यामि दावात्सिंहशिशुं यथा'॥ 7-142-84(51065)
सञ्जय उवाच। 7-142-85x(4627)
इत्युक्त्वा वचनं कुर्वन्वासुदेवस्य पाण्डवः।
ततः क्षुरप्रं निशितं गाण्डीवे समयोजयत्॥ 7-142-85(51066)
पार्थबाहुविसृष्टः स महोल्केव नभश्च्युता।
सखङ्गं यज्ञशीलस्य बाहुं दक्षिणमच्छिनत्॥ ॥ 7-142-86(51067)
इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि जयद्रथवधपर्वणि चतुर्दशदिवसयुद्धे द्विचत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः॥ 142 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes
5-142-2 उतात्यर्थम्॥ 5-142-16 शाश्वतीः समाः सर्वकालम्। तुरवधारणे। नित्यमेव असौ हन्यात्। जय एव तस्येत्यर्थः॥ 5-142-29 ब्रह्मलोकपुरस्कृतौ ब्राह्मणसमूह सत्कृतौ॥ 5-142-45 भुजाघातो भुजस्फोटः। निग्रहो हस्तधारणम्। प्रग्रहो गलहस्तकः॥ 5-142-47 भुजयोक्त्रावबन्धैर्बाहुपाशवेष्टनैः। अवघातनैस्ताडनैः॥ 5-142-48 पादशब्दः प्रत्येकं सम्बध्यते। पादावकर्षैश्चरणावकर्षणैः। पादसन्धानैश्चरणच्छन्दितकैः। तोमरैरतिस्फोटनैः। अङ्कुशैरवलुञ्चनैः। पादोदरविबन्धैः पादाभ्यामुदरक्रोडीकरणैः। उद्भ्रमणैः परिवर्तनैः॥ 5-142-49 गतैर्गमनैः प्रत्यागतैरावर्तनैः। आक्षेपैरास्फालनैः। पातनैर्भूमिप्रापणैः उत्थानैः उत्पतनैः। सम्प्लुतैः विष्फारानुबन्धैः॥ 5-142-55 समर नुरूपम्॥ 5-142-56 अभ्याहनदास्फालितवान्॥ 5-142-142 द्विचत्वारिशदधिकशततमोऽध्यायः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|